Wszystkie znane teksty St. Brzozowskiego

Z Stanisław Brzozowski (1878-1911)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zbiorcza lista wszystkich znanych tekstów Stanisława Brzozowskiego - artykułów, szkiców, recenzji, przekładów i innych.  

Teksty opublikowane

  1. Pod ciężarem Boga. Powieść. Powstała w 1901 [skonfiskowana przez cenzurę; rękopis w zbiorach J. Krzyżanowskiego, wątki tej powieści wykorzystane w powieści Wiry. Por. poz. 14].
  2. Józef Kremer jako pisarz, filozof i estetyk. Szkic krytyczny, Warszawa 1902 [seria: „Książki dla Wszystkich” nr 58]
  3. Hipolit Taine i jego poglądy na filozofię, psychologię i historię, Warszawa 1902 [seria: „Książki dla Wszystkich” nr 61].
  4. Hipolit Taine jako estetyk i krytyk, Warszawa 1902 [seria: „Książki dla Wszystkich”nr 62].
  5. Co jest filozofia i co o niej wiedzieć należy. Cz. 1: Do Kanta. Cz. 2: Od Kanta, Warszawa 1902 [seria: „Książki dla Wszystkich” nr 71, 78. Wyd. 2, Warszawa 1908].
  6. O Przybyszewskim. Powstała ok. 1902. Ogłoszona przez H. Drzewieckiego w „Drodze” 1928, nr 4-6; fragm. w „Wiadomościach Literackich” 1928, nr 18 [rozprawa przeznaczona prawdopodobnie dla wydawnictwa Arcta do serii „Książki dla Wszystkich”, tytuł nadany przez wydawcę. Rękopis znajdował się w Bibliotece Narodowej Ogród Krasińskich sygn. 5180, zniszczony w 1944].
  7. Jędrzej Śniadecki, jego życie i dzieła, Warszawa 1903 [seria: „Książki dla Wszystkich” nr 33].
  8. Józefa Kremera poglądy na sztukę i jej historię, Warszawa 1903 [seria: „Książki dla Wszystkich” nr 99].
  9. Milczenie. Dramat, „Głos” 1903, nr 30-32 [wystawiony we Lwowie w 1906 pt. Milczenie. Sztuka w 1 akcie, rękopis Bibl. Nar. sygn. 5430]
  10. Mocarz. Tragedia w 5 aktach [wystawiona w Łodzi 17 maja 1903, Warszawie 31 października 1903, niedrukowana za życia autora, wznowienie XXX, Warszawa 2010, dramat odznaczona drugą nagrodą na konkursie im. H. Sienkiewicza w Łodzi w 1903]
  11. Stanisław Wyspiański jako poeta. Szkic krytyczny, Warszawa 1903 [seria: „Książki dla Wszystkich” nr 118].
  12. Jan Śniadecki. Życie i dzieła, Warszawa 1904 [seria: „Książki dla Wszystkich” nr 169].
  13. Stefan Żeromski, „Głos” 1904, nr 11–20 [wydane osobno pt. O Stefanie Żeromskim, Warszawa 1905 [link do Polony]
  14. Wiry. Powieść współczesna, „Głos” 1904, nr 1-52; 1905 nr 12-29 z przerwami [powieść niedokończona, por. poz. 1].
  15. Zasady psychologii popularnie wyłożone, Warszawa 1904 [seria: „Książki dla Wszystkich” nr 186] [przekład esperanto: P. Każis, „Internada Scienca Revuo”, 1910, nr 77 i nn.]
  16. Filozofia romantyzmu polskiego [1905], ogłoszona przez O. Ortwina w „Kurierze Lwowskim” 1921, nr 121, 127, 138, 205, 215, 238, 244, 251, 256 [wydane osobno we Lwowie w 1924, Biblioteka Tęczowa nr 11, oprac. O. Ortwin; wydanie następne: Rzym 1945 Biblioteka Orła Białego, przedmowa: G. Herling-Grudziński; zawartość: Charakter dziejowy romantyzmu polskiego; Warunki powstania; Poszczególne zadania i drogi; Romantyzm polski i filozofia niemiecka; Tragedia i Chrystus; Kościół.] [Wykłady pod tymi tytułami wygłaszał w 1905 w Krakowie.]
  17. Logika, Warszawa 1905 [seria: „Książki dla Wszystkich” nr 273]
  18. Warszawa. Prolog dramatyczny, „Krytyka” 1905, t. 2, s. 312–342
  19. Teodor Dostojewski. Z mroków duszy rosyjskiej, Kraków 1906 [Odczyt pod tym tytułem wygłosił w 1905 w Krakowie] [Przekład rosyjski: D. Bochan, Wilno 1931]
  20. Współczesna powieść polska, Stanisławów [1906], Literatura i Sztuka, t. 1. Zob. też wyd. zbiorowe, poz. 2, t. 6. [Zawartość: Słowo wstępne; Kilka słów z teorii powieści; Literatura polska przed r. 1863 i po tej dacie; Henryk Sienkiewicz; Bolesław Prus; Eliza Orzeszkowa. („Przegląd Społeczny”, 1906 nr 12-13); Powieść mieszczańska i jej fazy u nas („Przegląd Społeczny”, 1906, nr 13, jako dalszy ciąg art. pt. Eliza Orzeszkowa); Władysław Reymont; Ignacy Dąbrowski; Wacław Berent; Stanisław Przybyszewski; Karol Irzykowski; Stefan Żeromski; Janusz Korczak („Przegląd Społeczny”, 1906 nr 7); Wacław Sieroszewski. Wygłoszone jako wykłady w 1905.]
  21. Wstęp do filozofii, Kraków 1906, Biblioteka Podręczników nr 3. Zob. też wyd. zbiorowe, poz. 2 t. 4.
  22. Z dymem pożarów. Poemat dramatyczny [1906] [niedrukowany]
  23. Legenda Młodej Polski. Studia o strukturze duszy kulturalnej [1906–1909], wyd. we Lwowie w 1910. Wyd. 2 Lwów 1910. Zob. też wyd. zbiór. poz. 2, t. 8. [Zawartość: Nasze „ja” i historia; Kryzys romantyzmu; Polska zdziecinniała; Mity i legendy; Duszy nie potrzeba; Wyprzedaż starych zabawek; Polskie Oberammergau; Rozbrojenie duszy i „Nie- boska” dni naszych; Naturalizm, dekadentyzm, symbolizm; Humor i prawo; Dusza samotna; Czciciele tajemnic; Sam na sam z klęską; Stanisław Wyspiański. Fragm. pierwszej red. ogł. pośmiertnie zob. Wyd. zbiór. poz. 2 t. 8; rękopis drugiej redakcji —Biblioteka Nar. sygn. IV 6499. Fragm. pt. Au petit bonheur de la fatalité. Niepublikowany rozdział „Legendy Młodej Polski” ogłosił M. Sroka, „Twórczość” 1966, nr 6, s. 17–38].
  24. Fryderyk Nietzsche, Stanisławów [1907] Lit. i Sztuka t. 6. Zob. też wyd. zbiór. poz. 2 t. 4.
  25. Ich rewizjonizm, „Przegląd Społeczny”, 1907, nr 22-23. Wyd. osobno Warszawa 1907.
  26. Kultura i życie. Zagadnienia sztuki i twórczości. W walce o światopogląd, Lwów 1907. Zob. też wyd. zbiór, poz. 2 t. 4. [Zawartość: Kultura i życie („Głos” 1905, nr 25-26); Zagadnienia sztuki i twórczości: Medyceusze („Głos” 1904, nr 30); W odpowiedzi na protest („Głos” 1904, nr 34); Miriam (Pt. Miriam. Zagadnienie kultury, „Głos” 1904, nr 41, 44, 45, 47, 49, 52); Antoni Czechow („Głos” 1904, nr 32-38 z przerwami); Leopold Staff („Krytyka” 1905, t. 1, s. 270–276, 390–398, 468–475); Cyprian Norwid. Próba („Krytyka” 1905, t. 2, s. 244–252, 400– 408); Nad grobem Ibsena po przedstawieniu „Rosmersholmu” rozmowa („Przegląd Społeczny”, 1906, nr 14); Koniec legendy („Przegląd Społeczny”, 1906, nr 1); W walce, o światopogląd: Katarakty („Głos”, 1904, nr 25-26); Kant. W stulecie śmierci („Głos 1904, nr 8, 10); Etyka Spencera („Przegląd Filozoficzny”, 1904, nr 187-199); Monistyczne pojmowanie dziejów i filozofia krytyczna (Pt. Monistyczne pojmowanie dziejów i idealizm społeczny, „Głos”, 1904, nr 22-52 z przerwami); Drogi i zadania nowoczesnej filozofii („Przegląd Społeczny” 1906, nr 4-6); Psychologia i zagadnienie wartości („Przegląd Społeczny”, 1906, nr 10-11).
  27. Współczesna krytyka literacka w Polsce, Stanisławów [1907] Lit. i Sztuka t. 5. Zob. też wyd. zbiór. poz. 2 t. 6. [Zawartość: Zadanie krytyki; Sprawdziany i metody krytyki; Subiektywizm i obiektywizm; Sztuka i krytyka; Drogi krytyki, jej typy i odmiany; Zadania współczesnej krytyki literackiej w Polsce; Zadania krytyki wobec literatury istniejącej i tej, która powstaje; Charakterystyka ogólna naszej krytyki literackiej starszego pokolenia; Hr. Stanisław Tarnowski; Piotr Chmielowski; Włodzimierz Spasowicz; Braki krytyki pozytywistycznej i racjonalistycznej; Stanisław Witkiewicz; Ignacy Matuszewski; Stanisław Przybyszewski; Wilhelm Feldman; Mitologia estetyczna; Miriam [Z. Przesmycki]; Cezary Jellenta; Stanisław Lack. Rękopis — warianty czterech szkiców: Wilhelm Feldman; Mitologia estetyczna; Stanisław Lack; Cezary Jellenta, Biblioteka Narodowa, sygn. IV 6493]
  28. Płomienie. Z papierów po Michale Kaniowskim wydał i przedmową poprzedził..., t. 1-2, Lwów 1908. Wyd. następne: wyd. 2. T. 1-2, Lwów [1921]; wyd. 3, T. 1-2, oprac. i wyd. P. Grzegorczyk, Kraków 1946-1947, tekst i przypisy oprac. T. Podoska, Kraków 1956. Powieść. Rękopis Biblioteka Narodowa, sygn. IV 6496. [Przekłady: czeski: H. Teigovâ, Praga 1950; hebrajski: [wyd. podczas drugiej wojny światowej w Palestynie] B. Tene, S. Har-Ewen, [w:] Michwar hasipur ha-polani. (Sto lat prozy polskiej), Tel-Aviv 1959 [fragm.]; niemiecki: L. Richter, Berlin 1920; przekład skrócony pt. Verschwörer und Revolutionäre. Brak danych o miejscu i dacie wyd.; rosyski: J. Tropowski, 1923; wyd. następne Leningrad 1926 [przekład skrócony]; żydowski: H. Epstajn, Warszawa 1925]
  29. Idee. Wstęp do filozofii dojrzałości dziejowej, Lwów 1910 [Zawartość: Materializm dziejowy jako filozofia kultury (W wersji nieco zmień, z podtytułem Program filozoficzny, „Przegląd Społeczny” 1907 nr 8-9); Filozofia czynu (Biblioteka Samokształcenia 1903); Filozofia czystego doświadczenia. Ryszard Avenarius („Głos”, 1903, nr 1-3); Powstanie prawa (Świt 1907); Epigenetyczna teoria historii („Przegląd Filozoficzny” 1907, s. 175–193); Przyroda i poznanie („Przegląd Społeczny” 1907, nr 29, 37-40); Pragmatyzm i materializm dziejowy; Prolegomena filozofii pracy; Bergson i Sorel; Anti-Engels; Etapy sentymentalizmu; Złudzenia racjonalizmu; Alfred Loisy i zagadnienia modernizmu katolickiego. Rękopis — fragm. szkicu: Przyroda i poznanie, Biblioteka Narodowa, sygn. IV 6493; fragm. zmienionej wersji szkicu: Bergson i Sorel, Biblioteka Narodowa, sygn. II 6495; 5 fragmentarycznych wariantów szkicu: Anti- Engels, Biblioteka Narodowa, sygn. II 6495; zmieniona red. szkicu: Alfred Loisy i zagadnienia modernizmu katolickiego, Biblioteka Narodowa, sygn. IV 6500; Przekłady Materializm dziejowy jako filozofia kultury: niemiecki: S. Perlmutter, „Die Neue Zeit” 1907, nr 31].
  30. Skarga to straszna. Rzecz o „Róży” Józefa Katerli, Kraków 1910. Zob. też wyd. zbiór. poz. 2, t. 6.
  31. Dębina. Powieść. Cz. 1: Sam wśród ludzi, „Gazeta Wieczorna” 1911, nr 170-177 [fragm.]. Wyd. osobno Lwów 1911. Wyd. następne Kraków 1957. Zob. też wyd. zbiór, poz. 2, t. 11. Rękopis całości w odmiennej redakcji oraz różne redakcje fragmentów, Biblioteka Narodowa, sygn. IV 6498, IV 6497.
  32. Głosy wśród nocy. Studia nad przesileniem romantycznym kultury europejskiej, z teki pośmiertnej wyd. i przedmową poprzedził O. Ortwin, Lwów 1912 [Zawartość: Kilka uwag o stanie ogólnym literatury europejskiej i zadaniach krytyki literackiej, cz. 1 (Powstała 1910); Kilka uwago o stanie ogólnym literatury europejskiej i zadaniach krytyki literackiej, cz. 2 (Powstała 1910); Fryderyk Henryk Amiel. Przyczynek do psychologii współczesnej („Prawda” 1901, nr 28-30); Aleksander Herzen (Powstała 1907); Kryzys w literaturze rosyjskiej (Powstała 1909); Maurycy Barres. Ze studiów nad myślą francuską (Powstała 1909); Z powodu pamiętnika Saint-Simona (Powstała 1909); O Maurycym Mochnackim (Powstał 1909, fragm. ogł. „Widnokręgi” 1911, nr 7-8); O znaczeniu wychowawczym literatury angielskiej („Widnokręgi” 1910, nr 10-12); Charles Lamb; Józef Conrad (Powstał 1911). Rękopis — kilka fragmentarycznych wariantów szkicu: Kilka uwag o stanie ogólnym literatury europejskiej i zadaniach krytyki literackiej, cz. 1, Biblioteka Narodowa, sygn. IV 6493; wersja nieco zmieniona szkicu „Charles Lamb”, Biblioteka Narodowa, sygn. II 6495; kilka wariantów szkicu: „O Józefie Conradzie”, Biblioteka Narodowa, sygn. IV 6493.
  33. Stan. Wyspiański, wydanie pośmiertne, wyd. i przedmową opatrzył K. Irzykowski, Stanisławów [1912] Lit. i Sztuka t. 8. Zob. też wyd. zbiór. poz. 2 t. 6. [Zawartość: Stanisław Wyspiański: Wstęp; Sztuka jako siła historyczna; ,,Meleager”, „Protesilas i Laodamia”; „Klątwa”; Wyspiański o Hamlecie („Krytyka” 1905, t. 2, s. 60-63 z podtytułem „Tragiczna historia Hamleta”); Życie i śmierć w twórczości Stanisława Wyspiańskiego („Przegląd Społeczny” 1907, nr 25-27); Budowniczy dumy narodu. (Pt. Stanisław Wyspiański. Panteon (Paryż) 1907/1908, s. 240-249). Rękopis — fragm. zmienionej wersji artykułu „Sztuka jako siła historyczna”, Biblioteka Narodowa, sygn. II 6488.
  34. W letargu, Warszawa 1912.
  35. Pamiętnik, fragmentami listów autora i objaśnieniami uzupełnił O. Ortwin, Lwów 1913.
  36. Widma moich współczesnych. Fikcyjne portrety satyryczneKsiążka o starej kobiecie. Fragment powieści, Lwów, 1914. [Zawartość: Widma moich współczesnych; Tak mówił Homunculus, cywilizacji współczesnej wizja zbiorowa („Głos” 1903, nr 29); „Zygmunt Podfilipski”, Henryka Sienkiewicza apologeta pośmiertny („Głos” 1903, nr 18); Nikt („Głos” 1903, nr 31); Z życia i myśli Joachima Wełtschmerza („Głos” 1903, nr 34); Dusza miast („Głos” 1903, nr 37); Osobliwe przygody i doświadczenia ks. Dionizego Suchoszczapskiego („Głos” 1903, nr 40); Pan Kajetan Jutro („Głos” 1903, nr 43); System polityczny pana Tedora Grzechotki („Głos” 1903, nr 49); Katarzyny Nietoperz opinie literackie („Głos” 1904 nr 1); Zagrożone podstawy, czyli katastrofa w życiu pana Izydora Drzazgi („Głos” 1904, nr 12); Pan Alojzy, człowiek dobrej woli („Głos” 1905, nr 20); Jean qui rit et Jean qui pleure. Dwa oblicza pana Weyssenhoffa („Głos” 1904, nr 33-34); Scherz, Ironie und tiefere Bedeutung („Głos” 1904, nr 27); Król Duch w Krakowie („Przegląd Społeczny”, 1906, nr 34). — Książka o starej kobiecie (Powstała 1908–1910. Pierwotny tytuł „Mór”; ogłoszona w „Prawdzie” 1913, nr 43-52 z przerwami, 1914 nr 1 i nn. Przedruk zob. wyd. zbior. poz. 21, 1).


Ponadto prace: Ojcze nasz Cieszkowskiego; Co to jest modernizm? napisane dla serii wydawniczej „Książki dla Wszystkich”, skonfiskowane przez cenzurę.

Inedita

Informacje o pracach nieukończonych podaje M. Sroka, Daty z życia i działalności S. Brzozowskiego, „Twórczość” 1966, nr 6, s. 150–164. Tu m. in. wiadomość o zbiorze utworów dramatycznych pt. Polska, szczyty i otchłanie; nowelach: Paniczku!; Ulica Św. Marcina; o przekładzie powieści: G. Mereditha, The Tragic Comedians. Rękopisy artykułów, fragmenty prac: Światopogląd pracy i swobody, Sześć wykładów wygłoszonych w 1906, odpisane ze stenogramu przez K. Irzykowskiego, rękopis Biblioteka Narodowa, sygn. II 6489; fragm. pamiętnika powstałe w grudniu 1910, rękopis Biblioteka Narodowa, sygn. II 6488 (tekst odmienny od ogłoszonego w 1913); fragm. powieści bez tyt. rękopis Biblioteka Narodowa, sygn. IV 6494; materiały do pracy pt. Studia nad rosyjską myślą rewolucyjną i rosyjską nowoczesną literaturą oraz stosunkami i zagadnieniami ekonomicznymi Rosji, rękopis Biblioteka Narodowa, sygn. I 6491; fragm. repliki na artykuł W. Feldmana pt. S. Brzozowskiego <<Legenda Młodej Polski>> ogłoszonego w „Krytyce”, rękopis Biblioteka Narodowa, sygn. IV 6493; Art. pt. Odrodzenie indywidualizmu, rękopis Biblioteka Narodowa, sygn. 5430. Drobne prace krytyczne, fragmenty, rękopis Biblioteka Narodowa, sygn. IV 6493, IV 6494, IV 6500; fragmenty prac nierozpoznanych, plany prac literackich, rękopis Biblioteka Narodowa, sygn. II 6488; Sztuka i społeczeństwo, rękopis zniszczony w 1944, poprzednio znajdował się w Bibliotece Narodowej Ogród Krasińskich, sygn. 5180.

Bibliografia twórczości zob. K. Irzykowski, O. Ortwin, Lemiesz i szpada przed sądem publicznym, Lwów 1908, s. 44–47.

Ponadto ogłosił pośmiertnie: Przedmowa do: W. Gacki, Na posterunku. S. I., Warszawa 1914; Przedmowa do Pamiętnika, powstała 12 lutego 1911, ogłosił ją W. Kubacki w „Wiadomościach Literackich” 1933, nr 35; materiał do wywiadu doręczony Z. Nałkowskiej w kwietniu 1910 we Florencji - również w „Wiadomościach Literackich” 1936, nr 10.

Przekłady

  1. A. Mosso, Fizyczne wychowanie młodzieży, Lwów 1899.
  2. E. Durkheim, Próba określenia zjawisk religijnych, Warszawa 1903.
  3. A. Riehl, Giordano Bruno, z drugiego wyd. niemieckiego przeł...., Warszawa 1903.
  4. E. Diihring, Wyższe wykształcenie zawodowe kobiet i współczesna nauka uniwersytecka, Warszawa 1904.
  5. E. König, Wilhelm Wundt jako psycholog i jako filozof, z drugiego wyd. niemieckiego przeł. S. Brzozowski i A. Krasnowolski, Warszawa [1909].
  6. M. Maeterlinck, Śmierć Tintagilesa [dramat w pięciu aktach], Warszawa 1905 [seria: „Książki dla Wszystkich”]
  7. H. Taine, O ideale w sztuce, z dzieła Philosophie de l'art, cz. 5, streścił..., Warszawa 1905 [seria: „Książki dla Wszystkich” nr 311].
  8. K. du Preł, Spirytyzm, Warszawa 1908.
  9. J. H. Newman, Przyświadczenie wiary, przekład z przedmową, Lwów 1915. Wydał i przedmową poprzedził L. Staff.

Żródła

Bibliografia literatury polskiej „Nowy Korbut” Seria IV, t. 13; inf. własne.
Zob. także Źródła/bibliografia strony.